ยิ่งให้ยิ่งได้1
อย่าติดตำรา
rich
เข้าใจเข้าถึง

วิถีชีวิตพอเพียงตามศาสตร์พระราชา

การนำ “ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” ไปสู่การปฏิบัตินั้นผู้ที่จะนำไปประยุกต์ใช้ต้องมีความเข้าใจที่ถูกต้องและต้องทำแบบเป็นขั้น เป็นตอน โดยสิ่งที่จะต้องทราบและทำความเข้าใจให้ถ่องแท้มี 5 เรื่องด้วยกัน คือ

๑๐

ฐานเรียนรู้
วิถีชีวิต
พอเพียง
ฐานที่

แปลงสาธิตการทำนาข้าวอินทรีย์

ฝึกฝนทักษะการเอาตัวรอด เตรียมพร้อมเผชิญปัญหาอาหารขาดแคลน
ฐานที่๑ แปลงสาธิตการทำนาข้าวอินทรีย์
ฐานที่

ห้องเรียนเกษตรผสมผสาน บนคันนาทองคำ

นาข้าวให้ผลผลิตได้ปีละครั้ง แต่เรามีพืชผัก ผลไม้ ให้กินได้ตลอดทั้งปี
ฐานที่๒ ห้องเรียนเกษตรผสมผสาน บนคันนาทองคำ
ฐานที่

การบริหารจัดการน้ำ ขุดหนอง และคลองไส้ไก่

ภัยแล้งที่คุกคามความมั่นคงทางด้านอาหาร เราหยุดมันได้ด้วยศาสตร์ของพระราชา
ฐานที่๓  การบริหารจัดการน้ำ ขุดหนอง และคลองไส้ไก่
ฐานที่

โรงเลี้ยงไก่ไข่ตามสภาพธรรมชาติ

แม่ไก่ ... นอกจากเป็นสัตว์เลี้ยงที่น่ารัก เค้ายังออกไข่ให้เรากินอีกด้วย
ฐานที่๔ โรงเลี้ยงไก่ไข่ตามสภาพธรรมชาติ
ฐานที่

ห้องเรียน โคกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง

ที่เดียวจบครบทุกอย่าง ไม้ใช้สอย ไม้เศรษฐกิจไว้ขาย ไม้พืชผลไว้กิน
ฐานที่๕ ห้องเรียน โคกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง
ฐานที่

โรงหมักปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพ

ปลอดสารพิษ ไม่เป็นพิษต่อสิ่งแวดล้อม
ฐานที่๖ โรงหมักปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพ
ฐานที่

ห้องเรียนทำบ้านดิน

มีเสน่ห์ สร้างง่าย อยู่สบาย ราคาย่อมเยา
ฐานที่๗ ห้องเรียนทำบ้านดิน
ฐานที่

โรงเผาถ่านไม้

ได้เชื้อเพลิงหุงต้มที่มีคุณภาพ สะอาดกว่า ต้นทุนต่ำกว่า
ฐานที่๘ โรงเผาถ่านไม้
ฐานที่

ห้องเรียนการทำพลังงานทดแทน

ทำน้ำมันไบโอดีเซลจากน้ำมันพืชใช้แล้ว ลดค่าใช้จ่าย และอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ฐานที่๙ ห้องเรียนการทำพลังงานทดแทน
ฐานที่

๑๐

ห้องเรียนบำบัดน้ำ เลียนแบบธรรมชาติ

น้ำดี ดินก็ดีตาม พืชผลที่ได้งอกงาม และปราศจากสารเคมีตกค้าง
ฐานที่๑๐ ห้องเรียนบำบัดน้ำ เลียนแบบธรรมชาติ

เเผนผัง
ศูนย์เรียนรู้
ศาสตร์พอเพียง
พรรณ

เเผนผัง
ศูนย์เรียนรู้
ศาสตร์พอเพียง
พรรณ

news
ข่าวสารและกิจกรรม
vdo
วีดีโอ

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

เป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว ระดับชุมชน จนถึงระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดำเนินไปในทางสายกลาง โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจ เพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์ ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล รวมถึงความจำเป็นที่จะต้องมีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีพอสมควร ต่อการกระทบใดๆ อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในภายนอก ทั้งนี้ จะต้องอาศัยความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย่างยิ่งในการนำวิชาการต่างๆ มาใช้ในการวางแผนและการดำเนินการ ทุกขั้นตอน และขณะเดียวกัน จะต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติ โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐ นักทฤษฎี และนักธุรกิจในทุกระดับ ให้มีสำนึกในคุณธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต และให้มีความรอบรู้ที่เหมาะสม ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน ความเพียร มีสติ ปัญญา และความรอบคอบ เพื่อให้สมดุลและพร้อมต่อการรองรับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง ทั้งด้านวัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมจากโลกภายนอกได้เป็นอย่างดี

การน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ของศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พอเพียงพรรณา

ศูนย์ฯ พรรณา ได้ยึดหลักปรัชญาพอเพียงมาเป็นแนวทางในการปฏิบัติและเป็นแบบอย่างให้กับทุกๆ คนในสังคม ทั้งระดับครอบครัวและชุมชน โดยอาศัยองค์ความรู้ตามศาสตร์พระราชา และประสบการณ์จากการลงมือทำจริง มาช่วยเหลือสังคมให้มีภูมิคุ้มกัน  มีความมั่นคงด้านอาหาร สามารถอยู่รอดได้เมื่อเกิดวิกฤตต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น วิกฤตเศรษฐกิจ ข้าวยากหมากแพง ภัยธรรมชาติ โรคระบาด

แนวคิดและทฤษฎีของในหลวงรัชกาลที่ 9

ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงพระราชดำริทฤษฎีใหม่กว่า 40 ทฤษฏี และขยายผลไปสู่โครงการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริมากมายหลากหลายประเภท เช่น โครงการฝนหลวงแก้ภัยแล้ง (.. 2498) โครงการฝายต้นน้ำลำธาร (.. 2521) โครงการแกล้งดินเพื่อปรับปรุงดินพรุ (.. 2522) เป็นต้น ซึ่งส่วนมากจะเป็นการแก้ไขปัญหาและพัฒนาด้านการทำมาหากินของเกษตรกรซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ  ได้แก่ การจัดการดิน น้ำ ความรู้ด้านเกษตรกรรม และการอนุรักษ์ป่าไม้และสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้เกษตรทฤษฏีใหม่ยังเป็นอีกทฤษฏีหนึ่งที่ได้รับการยอมรับในระดับนานชาติว่าสามารถนำไปใช้พัฒนาประเทศให้ประชาชนสามารถพึ่งตนเองได้

เกษตรทฤษฏีใหม่

คือหนึ่งในโครงการพระราชดำริ ที่พระองค์ทรงวางแนวทางให้กับคนไทย โดยเฉพาะทฤษฏีใหม่ขั้นต้น หรือที่เราคุ้นเคยกันในชื่อโคก หนอง นา โมเดลที่ได้สืบสานศาสตร์พระราชาในเรื่องการบริหารและจัดแบ่งที่ดินอย่างเป็นสัดส่วนที่ชัดเจน เพื่อการใช้ประโยชน์สูงสุด และยังเป็นแนวทางที่จะอยู่รอดเมื่อประสบกับวิกฤตต่างๆ เช่น ภัยแล้ง วิกฤตเศรษฐกิจ โรคระบาด

การจัดแบ่งที่ดินตาม โคก หนอง นา โมเดล

    • แบ่งพื้นที่ 30% มาขุดหนองน้ำและคลองไส้ไก่เพื่อกักเก็บน้ำฝน ให้มีน้ำใช้เพียงพอสำหรับการทำการเกษตรตลอดทั้งปี
    • แบ่งพื้นที่ 40% นำเอาดินที่ได้จากการขุดหนองมาทำเป็นโคก เพื่อเป็นที่อยู่อาศัย เลี้ยงสัตว์ต่างๆ และปลูกป่าไว้ใช้สอย ไว้กิน และไว้ขาย (ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง)
    • แบ่งพื้นที่ 30% สำหรับทำนาข้าวอินทรีย์

พระบรมราโชวาท ในหลวงรัชกาลที่ 9 (ปี .. 2517)

“..การพัฒนาประเทศจำเป็นต้องทำตามลำดับขั้น ต้องสร้างพื้นฐาน คือ ความพอมีพอกิน พอใช้ของประชาชนส่วนใหญ่เป็นเบื้องต้นก่อน โดยใช้วิธีการและใช้อุปกรณ์ที่ประหยัด แต่ถูกต้องตามหลักวิชา เมื่อได้พื้นฐานมั่นคงพร้อมพอควรและปฏิบัติได้แล้ว จึงค่อยสร้างค่อยเสริมความเจริญและฐานะเศรษฐกิจขั้นที่สูงขึ้นโดยลำดับต่อไป หากมุ่งแต่จะทุ่มเทสร้างความเจริญ ยกเศรษฐกิจขึ้นให้รวดเร็วแต่ประการเดียว โดยไม่ให้แผนปฏิบัติการสัมพันธ์กับสภาวะของประเทศและของประชาชนโดยสอดคล้องด้วย ก็จะเกิดความไม่สมดุลในเรื่องต่างๆ ขึ้น ซึ่งอาจกลายเป็นความยุ่งยากล้มเหลวได้ในที่สุด…”

จากพระบรมราโชวาทของในหลวงรัชกาลที่ 9 การนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ให้เกิดผลสำเร็จนั้น จะต้องปฏิบัติอย่างเป็นขั้นเป็นตอน โดยเริ่มต้นลงมือทำด้วยตัวเองอย่างถูกหลักการจนสำเร็จและมีความมั่นคงในปัจจัย 4  หรือสามารถพึ่งพาตัวเองได้ แล้วจึงเริ่มขยายไปสู่เศรษฐกิจพอเพียงขั้นก้าวหน้าต่อไป

การปฏิบัติตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ศูนย์ พรรณา ยึดมั่นในพระบรมราโชวาทของในหลวงรัชกาลที่ 9 โดยการทำอย่างเป็นขั้นเป็นตอน ให้สามารถพึ่งพาตัวเองได้ก่อน คือ มีพอกิน พอใช้ พออยู่ และพอร่มเย็น เป็นพื้นฐานและให้ผลสำเร็จเป็นรูปธรรม จึงขยับไปสู่ขั้นต่อไป ได้แก่ การแบ่งปันให้กับสังคมส่วนรวมก็ดี การเก็บเมล็ดพันธุ์หรือแปรรูปไว้ใช้หรือบริโภคในอนาคตก็ดี นำไปค้าขายก็ดี และที่สำคัญคือ สามารถถ่ายทอดหรือส่งต่อศาสตร์พอเพียงให้ผู้อื่นสามารถนำไปใช้ในการดำเนินชีวิต จนเกิดเป็นเครือข่ายที่คอยช่วยเหลือซึ่งกันและกัน และช่วยกันพัฒนาให้ประเทศไทยรักษาความพออยู่พอกินได้ และอยู่อย่างสงบสุข          

เทคนิคหรือนวัตกรรม ( “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” )

นอกจากทฤษฏีและการปฏิบัติแล้ว ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องอาศัยองค์ความรู้ต่างๆ ร่วมกับภูมิปัญญาท้องถิ่น รวมทั้งการเข้าใจถึงปัญหาอย่างถ่องแท้ พร้อมทั้งเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายเพื่อที่จะได้รับความร่วมมืออย่างเต็มที่และเต็มใจ ในที่สุดก็จะเกิดการพัฒนาเทคนิคหรือนัวตกรรมใหม่ๆ ที่เรียบง่าย ประหยัด มาประยุกต์ใช้ได้จริง ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ตัวอย่างเช่น กังหันน้ำชัยพัฒนา หรือ เครื่องกลเติมอากาศแบบประหยัดค่าใช้จ่าย ผลิตใช้ได้เอง โดยทรงได้แนวทางจากหลุกซึ่งเป็นอุปกรณ์วิดน้ำเข้านาอันเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านเป็นจุดคิดค้นเบื้องต้น กลายมาเป็นนวัตกรรมสิ่งประดิษฐ์ที่เรียบง่าย ต้นทุนต่ำ แต่มีประสิทธิภาพสูงในการบำบัดน้ำเสีย จนได้รับการจดสิทธิบัตรเมื่อวันที่.. 2536 ถือเป็นสิ่งประดิษฐ์เครื่องกลเติมอากาศเครื่องที่ 9 ของโลกที่ได้รับการจดสิทธิบัตร ส่งผลให้ในหลวง รัชกาลที่ 9 กลายเป็นกษัตริย์พระองค์แรกในโลกที่เป็นเจ้าของสิทธิบัตรสิ่งประดิษฐ์

พระราชอัจฉริยภาพของในหลวงรัชกาลที่ 9

ปัจจุบันนี้มีโครงการในพระราชดำริกว่า 4,700 โครงการ โดยทุกโครงการนั้นล้วนแต่ทำเพื่อหวังให้ประชาชนของพระองค์อยู่ดีกินดี ทรงเป็นกษัตริย์ผู้มีอัจฉริยภาพในด้านต่างๆ รวมถึงการประดิษฐ์เพื่อบำบัดทกข์บำรุงสุขให้คนไทย จนปัจจุบันนี้มีนวัตกรรมที่พระองค์ทรงประดิษฐ์และจดสิทธิบัตรเสร็จสิ้นแล้ว 11 ชิ้น เช่น เครื่องกลเติมอากาศที่ผิวน้ำหมุดซ้ำแบบทุ่นลอย (“กังหันน้ำชัยพัฒนา”) การใช้น้ำมันปาล์มกลั่นบริสุทธิ์เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องยนต์ดีเซล (“น้ำมันไบโอดีเซล”) การดัดแปรสภาพอากาศเพื่อให้เกิดฝน เป็นสิ่งประดิษฐ์ชื่อฝนหลวงเป็นต้น นอกจากนวัตกรรมที่ทรงประดิษฐ์คิดค้นแล้ว ยังมีองค์ความรู้หรือเทคนิคต่างๆ ที่สามารถถอดบทเรียนได้มากกว่า 47,000 บทเรียน

การคิดค้นเทคนิคหรือนวัตกรรมตามรอยพ่อ

เทคนิคหรือนวัตกรรมซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงนั้น สามารถคิดค้นและพัฒนาได้ด้วยทุกระดับ และทุกคนเช่นกัน หากท่านดำเนินตามหลักการทรงงานของในหลวงรัชกาลที่ 9 “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนาและหลักการทรงงานอีก 23 ข้อ อันได้แก่ 1.จะทำอะไรต้องศึกษาข้อมูลให้เป็นระบบ  2.ระเบิดจากข้างใน  3.แก้ปัญหาจากจุดเล็ก   4.ทำตามลำดับขั้น 5.ภูมิสังคม ภูมิศาสตร์ สังคมศาสตร์  6.ทำงานแบบองค์รวม  7.ไม่ติดตำรา  8.รู้จักประหยัด เรียบง่าย ได้ประโยชน์สูงสุด  9.ทำให้ง่าย  10.การมีส่วนร่วม  11.ต้องยึดประโยชน์ส่วนรวม  12.บริการที่จุดเดียว  13.ใช้ธรรมชาติช่วยธรรมชาติ  14.ใช้อธรรมปราบอธรรม  15.ปลูกป่าในใจคน  16.ขาดทุนคือกำไร  17.การพึ่งพาตนเอง  18.พออยู่พอกิน  19.เศรษฐกิจพอเพียง  20.ความซื่อสัตย์สุจริต จริงใจต่อกัน   21.ทำงานอย่างมีความสุข  22.ความเพียร  23.รู้ รัก สามัคคี ท่านก็จะสามารถพัฒนาองค์ความรู้ ตลอดจนนวัตกรรมหรือเทคนิคใหม่ๆ ที่เรียบง่าย ต้นทุนต่ำ มาประยุกต์ใช้และก่อให้เกิดประโยชน์กับสังคมได้

พระราชดำรัสของในหลวงรัชกาลที่ 9 (ปี .. 2534)

“…ถ้าเรามีการปกครองแบบคนจน แบบที่ไม่ติดกับตำรามากเกินไป ทำอย่างมีสามัคคีนี่แหละ มีเมตตากัน ก็จะอยู่ได้ตลอดไป ไม่เหมือนคนที่ทำตามวิชาการ แล้ววิชาการนั้นเราก็ดูตำราแล้วพลิกไปถึงหน้าสุดท้าย ในหน้าสุดท้ายเขาบอกว่าอนาคตยังมีแต่ไม่บอกว่าเป็นอย่างไร เวลาปิดเล่มแล้วมันก็ปิดตำรา ปิดตำราแล้วไม่รู้จะทำอะไร ลงท้ายก็ต้องเปิดหน้าแรกใหม่ เปิดหน้าแรกก็เริ่มต้นใหม่ถอยหลังเข้าคลอง’ แต่ถ้าเราใช้ตำราแบบที่เราอะลุ้มอล่วยกัน ตำรานั้นไม่จบ…”

การบริหารงานแบบคนจน

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงนั้น มุ่งเน้นให้เราทำการเกษตรให้พอมี พอกิน พออยู่ และพอใช้ เพื่อช่วยให้เราสามารถมีชีวิตต่อไปได้ ภายใต้ขอบเขต ข้อจำกัดด้านเงินทุนหรือทรัพยากรที่เรามีอยู่ไปก่อน เน้นให้เราสามารถเลี้ยงตัวเองได้ในระดับที่ประหยัดก่อน โดยชุมชนต้องมีความสามัคคี ร่วมมือร่วมใจในการช่วยเหลือ พี่งพาซึ่งกันและกัน ลักษณะเดียวกับการเอามื้อหรือลงแขกแบบในอดีต เพื่อประหยัดค่าใช้จ่ายและเงินทุน เป็นการลดความเสี่ยงจากการปัจจัยอื่นๆ ทีเราไม่สามารถควบคุมได้ ในทางตรงข้าม ถ้าเราเริ่มต้นโดยไม่อยู่บนพื้นฐานของความพอประมาณหรือความไม่ประมาท แต่ลงทุนสูงและคาดหวังเรื่องรายได้หรือกำไรเป็นหลัก ก็มีความเสี่ยงสูงเมื่อเจอกับวิกฤตต่างๆ เช่น ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ  การขาดแคลนน้ำเนื่องจากฝนทิ้งช่วงหรือฝนแล้ง  ภัยธรรมชาติที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาวะแวดล้อมของโลก  การแพร่ระบาดของโรคและศัตรูพืช